A

an de Nederlandse kust ‘spoelden’ de afgelopen maanden honderden flessen met flessenpost aan. De brieven in de fles werden geschreven door vluchtelingen die in de Griekse kampen leven op de eilanden Lesbos, Samos, Leros, Chios en de hoofdstad Athene. Een van de initiatiefnemers van dit idee was Nicole Bischoff, die met het verspreiden van de brieven lezers een idee wilde geven over hoe het is in de kampen.

‘Het idee begon heel eenvoudig’, vertelt Bischoff, ‘we laten vluchtelingen zelf brieven schrijven en verspreiden die langs de kust in de vorm van flessenpost. Hierdoor hoopten we mensen te bereiken die zich niet meer of nog nooit met het vraagstuk bezig hadden gehouden. Wij wilden meer aandacht voor de vluchtelingenproblematiek en zochten naar een manier om dat voor elkaar te krijgen. In december 2018 was er de actie We gaan ze halen en in hetzelfde jaar was de petitie #kijknietweg gestart, maar dit leverde geen nieuwe debatten op in de Tweede Kamer. Met het idee van flessenpost wilden we Nederlanders confronteren met persoonlijke hulpvragen van vluchtelingen in de kampen in Griekenland. De flessenpost moest iets geheimzinnigs hebben, zodat lezers zich zouden afvragen waar die brieven vandaan kwamen. We kozen ervoor om kopieën van de originele brieven in de flessen te doen. Dit omdat we de originele brieven wilden behouden en omdat namen verwijderd moesten worden. Daarnaast omdat we dan ook uitleg konden toevoegen over de website A Letter From Greece, waarop de vertalingen staan.’

Wat vertellen vluchtelingen in de brief die ze schrijven?
‘Wat je leest is vooral hoe hun levenssituatie op dat moment in de kampen is. De vluchtelingen beschrijven hoe de kwaliteit van het eten is, hoe de woonruimtes zijn en vertellen over de slechte toegang tot medische zorg, onderwijs en sanitaire voorzieningen. Ook beschrijven de vluchtelingen vaak hoe lang ze al wachten op hun asielaanvraag en hoe weinig ze kunnen doen dan alleen maar wachten. Velen van hen zijn moedeloos geworden en hopen op steun vanuit Nederland, Europa of de Verenigde Naties.’

Welke verhalen vallen op?
‘Alle brieven zijn op hun eigen manier indrukwekkend, maar de brieven van jonge vrouwen zijn echt schrijnend. Zij geven vaak aan dat ze zich onveilig voelen in de kampen. Maar ook de brieven van alleenreizende minderjarige jongens springen eruit. Zij zijn hooguit 15 tot 16 jaar en hebben vaak al familieleden in een veilig land in Europa. Zij geven heel helder weer hoe zij het wachten ervaren. Zij willen studeren en verder met hun leven.’

Welke brief heeft op jou de meeste indruk nagelaten?
‘Ik denk niet dat ik één brief kan noemen die de meeste indruk heeft gemaakt. Wat ik bewonderenswaardig vind is dat iemand in die omstandigheden kan overleven, de hoop vasthoudt en elke dag weer opstaat, in de rij gaat staan en de situatie over zich heen laat gaan. Dit lees ik feitelijk in elke brief, hoe kort of lang die ook is. De kracht die spreekt door hen en maandenlang overeind blijven staan, vind ik heel aangrijpend.’

De brieven zijn in de taal van de vluchtelingen zelf. Hoe weten lezers wat er staat?
‘De brieven in de fles zijn in de taal van de vluchteling. Op de website staat de Nederlandse tekst. De brieven zijn vertaald door vluchtelingen die al langere tijd in Nederland wonen. Het zijn lastige brieven om te vertalen, omdat ze vaak niet erg netjes zijn geschreven door de omstandigheden waarin ze zijn geschreven. Maar ook is het op emotioneel vlak moeilijk voor de vluchtelingen hier om de verhalen van hun landgenoten in de kampen te lezen en te vertalen. Op dit moment moeten er nog ongeveer twintig brieven vertaald worden uit het Perzisch.’

Wat willen jullie bereiken met het verspreiden van flessenpost?
‘Wij hopen dat er meer mensen in actie zouden komen om iets aan de situatie in Griekenland te doen. Een belangrijk doel was ook dat we de verhalen naar mensen toe brengen die niet met het vraagstuk bezig zijn. En via de flessenpost wilden we uit de berichtgeving van sociale media stappen. We merkten namelijk dat berichten over vluchten op sociale media alleen binnen ons eigen netwerk bleven hangen en geen nieuwe mensen bereikten.’

‘De situatie is sinds het schrijven van de brieven alleen maar slechter geworden; de kampen zijn voller, het beleid is strenger, dus het heeft niks verbeterd tot nu toe. Wat we daadwerkelijk wilden, dat lezers de handen ineen zouden slaan en in actie zouden komen, is nog niet gelukt. Ik zeg expres ‘nog’ want de brieven worden wel degelijk gelezen en zijn onderwerp van discussie, maar hoeveel mensen er daadwerkelijk iets mee hebben gedaan weten we helaas niet. Bij de mensen die de brieven hebben gelezen is er wel meer empathie ontstaan en schaamte over wat daar in Griekenland gebeurt. Zoals ik het zie, blijft het delen van de verhalen van vluchtelingen belangrijk. De website met alle brieven werkt als getuigenis voor de situatie anno nu.’

Beeld: Creative Commons

Laat een reactie achter

Laat een opmerking achter
Vul je naam in